Dawne widoki polskich miast

Powyżej na zdjeciu – Łowicz z XVII wieku.

Tym razem zabieram was w podróż do dawnych miast Rzeczpospolitej.

Sprzątając półki z książkami ,do których od lat nie zagladałam , odkryłam pocztówki pokazujące stare Polskie miasta.

Zainteresowałam się nimi i oto co odkryłam.

Należą one do :

Civitates orbis terrarum –  jedno z najsłynniejszych dzieł z zakresu topografii w historii Europy

– jest to atlas miast świata wydany w Kolonii w latach 1572–1618 przez  Georga Brauna i fransa Hogenberga. W sześciu tomach zawarto 546  sztychów, przedstawiających widoki, z perspektywy lotu ptaka, miast Europy  i niektórych ważnych miast  Azji , Afryki i Ameryki Łacińskiej . Ukazały się wydania łacińskie, niemieckie i francuskie.

Głównym współtwórcą dzieła był  flamandzki  malarz i grafik – Joris Hoefnagel. W zespole byli ponadto Jakob Hoefnagel, holenderski geodeta  Jacob van Deventer, znany też jako Jacob Roelofszof , twórca wcześniej nie publikowanych planów miast  kartograf William Smith , Henrich Rantau, znany też jako – twórca map miast Europy półnicnej , grawer Simon Novellanus i Cornelius Caymox.

Mapy uzupełniano opisem (głównie autorstwa Brauna). Obok nich zamieszczano dodatkowe ilustracje, np. herby miast lub scenki rodzajowe z postaciami w regionalnych strojach. Miało to nie tylko zwiększyć autentyczność obrazów, ale również sprawić, że nie będą one wykorzystywane w celach wojskowych przez Turków– wyznawców  islamu, którym religia zabrania patrzeć na przedstawienia ludzkich postaci.

inf. z internetu.

W powstawaniu takiego drzeworytu brał udział cały zespół fachowców , ale powstanie takiego drzeworytu musiało trwać długo. Była to to praca mozolna i skomplikowana

  1. odpowiednie i dokładne pomiary budynków i ulic na miejscu
  2. przeniesienie i pomalowanie tych informacji na drewno , papier…..
  3. w końcu stworzenie drzeworytu

Tak czy inaczej była to skomplikowana droga , aby osiągnąć efekt końcowy czyli obrazu polskich miast , które przetrwały do dnia dzisiejszego.

Ciekawostki:         Przestrzenne wyobrażenia miejsc w dalekiej przeszłości, nie pełniły tej funkcji co dzisiaj. Mapy służyły głównie w nawigacji, lub jako ozdoby. Wczesne średniowiecze odrzucało kartografię jako przydatną technikę, a nieliczne przedstawienia kontynentów, krain czy poszczególnych miejscowości nie miały na celu dokładnego zarysowania topografii, a wyrażenie jakiejś symbolicznej wartości.

Jeszcze mniej rozwinięte były plany miejskie. Praktycznie do XV wieku wizerunki miast występowały tylko jako artystyczne ilustracje dodawane do Biblii czy żywotów świętych.

—————————————————————————————————————

Obok typowych przedstawień z lotu ptaka z dobrze wyeksponowanymi ulicami, najważniejszymi budynkami i murami miejskimi np Łowicz – zdjęcie tytułowe

Widok Poznania.

—————————————————————————————————————

Plany zwracające uwagę głównie na fortyfikacje. Tak jest w przypadku Zamościa, gdzie układ murów i bastionów jest silnie wyeksponowany. Miało to na celu prawdopodobnie podkreślenie nowoczesności fortyfikacji, którymi miasto podówczas się szczyciło.

Miasto Biecz
Miasto Krosno

—————————————————————————————————————

Do osobnej grupy należą panoramy. W ten sposób przedstawiono Warszawę, Kraków, Lublin, Grodno czy Gdańsk. Zabudowania zajmują na tych rycinach różnorakie miejsce. Na przykład Kraków, wyjątkowo pięknie przedstawiony, znajduje się w centrum, a twórcy zadbali by ukazać miasto także z przyległościami. Z kolei Grodno znajduje się jakby w tle, a większość planszy zajmuje pejzaż i scenki rodzajowe. Postacie na pierwszym planie przynależą do dwóch spotykających się grup. Każda składa się z jeźdźców, z których jedni ubrani są w stroje polskie, a drudzy we wschodnie (ruskie bądź litewskie). W centralnej części przedstawiciele tych grup witają się. Scenka ta, poza próbą odwzorowania ówczesnej mody, być może ma na celu symboliczne przedstawienie styku dwóch kultur, które w tym czasie współegzystowały tak w Grodnie jak i innych miastach regionu.

Miasto Gdańsk

Wizerunek Gdańska zawiera szczegółowo przedstawione i wyeksponowane budowle – kościół Mariacki, kościół św. Katarzyny czy ratusz – jednak na pierwszym planie dominują wizerunki mieszczan Gdańskich na tle kanałów. W oddali można także dostrzec wypływające na pełne morze okręty.

Miasto Sandomierz

Autorzy miedziorytów często eksponowali otoczenie zamiast sam układ ulic czy zabudowania.

Miasto Lublin

Przedstawienie Lublina, kolejnego polskiego miasta opisanego w Civitates, jest typowym prospektem. Nad budynkami miejskim dominują celowo powiększone budynki sakralne, w tym najbardziej wyeksponowane: archikatedra św. Jana Chrzciciela oraz kościoły św. Pawła czy Maryi Dziewicy.

Miasto Przemyśl
Miasto Lwów

Miasto Grodno

Także na panoramie Grodna możemy dostrzec grupę postaci. Autorzy przedstawili tam pochód szlachty prowadzonej przez czterech husarzy podpisanych jako nobiles equites. Z kolei z prawej strony można dostrzec flisaków. Dodane postacie na mapach zamieszczonych w Civitates miały pełnić określoną funkcję, jak pisali sami autorzy. Polegać miała ona na ustrzeżeniu planów i zawartych w dziele informacji przed Turkami, którym religia nie pozwalała na oglądanie graficznych reprezentacji istot ludzkich.

Miasto Kraków

Dzięki tym drzeworytom możemy przenieść się w czasie i poznawać dawne miasta , ich kształt , zabudowę , kolory………………..

Dla mnie jest to niesamowite przeżycie.

30 myśli na temat “Dawne widoki polskich miast

  1. Kochana
    Cudne te pocztówki🧡
    Ech…urok i czar dawnych lat🤗
    Serdeczności zostawiam z samego wczesnego słonecznego poranka 🌞🏵️🙋

  2. Krysiu, robią wrażenie, ileż pracy wymagało ich stworzenie, ile czasu, jakiej wyobraźni! Z lotu ptaka to dopiero teraz możemy oglądać panoramę z dronów. Z samolotów często za wysoko, za to kamery umieszczone w dronach pokazują świat jakby dokładnie z perspektywy ptaka. Piękne.
    Pozdrawiam serdecznie na cały weekend 🙂

  3. Takie mapy i panoramy obejrzeć można niemal w każdym muzeum, dają obraz dawnych miejscowości, a sa niemal dziełami sztuki, tym bardziej, że tyle pracy w nie wkładano.
    Dziś jest tyle pomocnych narzędzi, a wówczas?
    Ciekawe jest także to, że każde miasto miało swój herb, równie ciekawy, swój zamek na wzgórzu…
    Mam w bibliotece 2-tomowe dzieło o polskich miastach, muszę sobie przypomnieć:-)

    1. Dzięki tym dawnym obrazom możemy wyobrazić sobie jak te miasta wyglądały, poczuć trochę nastrój tamtych uliczek i kamienic. Ludzie narysowani na tle tych murów uśmiechają się jakby to było wczoraj. Najciekawsze to fakt, że kolory przetrwały przez te wszystkie wieki

  4. Uwielbiam stare grafiki, ryciny, fotografie… mają klimat…
    Zresztą, niedzisiejsza jestem, bo lubię wszystko “z duszą”
    Pozdrawiam niedzielnie…

  5. Niesamowicie wartościowe są te drzeworyty. Ileż cierpliwości i talentu wymagało stworzenie takiej “widokówki”.
    Dziękuję Krystyno że nam odkryłaś tajemnice tych dzieł…

    1. Dzięki, zrobilam to pod wpływem impulsu. Po prostu zainteresowałam się tym i podzie lilam się tym z wami. Serdeczne pozdrowienia.

    1. Tak, do HISTORII POLSKI. Ja po prostu o nich zapomniałam, a teraz w okresie #zostan w domu # układając, przekładając odkryłam je. 😉

  6. Przepiękne są te pocztówki. Gdy byłam dzieckiem lubiłam rysować takie miasta z zamkiem, górą, rzeką i księżniczką oczywiście. Możliwe, że widziałam gdzieś takie drzeworyty i na nich się wzorowałam :)!!!

    1. Podobno są większości muzum w miastach Polskich. Nie sprawdziłam , ale w tych większych Muzeach np Jagiellońskim to są na pewno.

Dodaj komentarz